Geleceğin Meslekleri Neler Olacak?

Bugünkü konumuz yine çocuklarımız üzerine ve yine bir araştırma ile ilgili.

Çocukken hayat ne kadar kolaydı değil mi? Ne olacaksın diye sorduklarında öğretmen, polis, itfaiyeci, doktor der çıkardık işin içinden. Sonra büyüdük tabiki. Ve mesleklerin ne kadar fazla olduğunu anladık. Bizim lise yıllarımızı düşünüyorum da yapılacak meslekler bu kadar çok muydu? Aslında sayıca fazlaydı ama uzun yıllar çok değişmemişlerdi. Bu yüzden seçim yapmak çok zor olmamıştı. Üniversiteden mezun olmayı planladığın 4 yıl sonrasını az çok kestirebiliyordun. Mesela ben, kimya olan bütün tercihlerimi son anda matematiğe çevirmiştim. O zamanlar kimya bölümünü istememin iki sebebi vardı. İlki kimyayı çok seviyor olmam, ikincisi ise Çorlu’da kimya bitiren birinin tekstil sanayisinin çok fazla olması sebebi ile rahat iş bulabileceğini düşünmemdi. Fakat bunun hakkında yapmış olduğum ufak bir araştırma ile insanların çok fazla kimya tercih ettiklerini ve benim mezun olacağım yıllarda daha da fazla mezun olacağını öngörmem sayesinde matematik bölümünü tercih etmiştim. Yani bizim zamanımızda az çok ileriyi kestirebiliyoruz. Ama yeni nesil için bud aha zor. Çünkü her şey eskisinden daha da hızlı değişiyor.

Neyse bizi asıl ilgilendiren konumuza gelelim.

Öyle çok uzun zaman öncelerinden bahsetmiyorum. Ben liseden mezun olalı 22 yıl oldu. Ama bu 22 yılda o kadar çok şey değişti ki. Dell Technologies tarafından yayınlanan ve Institute For The Future tarafından 2018 yılında yapılan bir araştırmaya göre -ki bunun dışında Avrupa ve Amerika’da daha başka araştırmalarda var.- 2030 yılında yapılacak olan mesleklerin %85’i henüz icat edilmemiş-ti. Şimdiye kadar bir kaçı daha bulunmuştur. Bu devirde her şey çok hızlı ilerliyor.

Mesela 2000’li yılların başlarında olan fakat artık olmayan ya da ileride ortadan kalkması düşünülen mesleklerden bazıları şunlar;

• İlk aklıma gelen Video/Müzik dükkanları : Filmler alır, özel karışık kasetler yaptırırdık. Artık elimizin içinde telefonlarımızda sınırsız müzik dinliyor, istediğimiz filmi istediğimiz yerde izleyebiliyoruz.
• Ayakkabı tamirciliği : Kabul edelim ki, ne bizim aklımızdan geçti, ne de şimdiki neslin aklından geçiyor. Ama bu da yok olmaya yüz tutmuş mesleklerden.  Sebebi ise artık ayakkabılar tamir edilebilir gibi olmuyor pek. Genelde spor ayakkabı ya da sneakers dediğimiz modellerden alınıyor.
• Bir diğeri kasiyerlik. Zaten hali hazırda bazı büyük marketlerde bilgisayarlara ürünleri gösterip para ödemiyor muyuz? Nakit, kredi kartı her şey geçiyor.
• Postacılık: Zaten artık kim mektup gönderiyor ki? Onlar artık kargocu ya da kurye ama onlarda çok uzun sürmeyebilir. Amerika’da denemeler yapılıyor.
• Matbaa operatörü: Artık her şey dijitalleşiyor. Baskılarda öyle.
• Call center çalışanları : Bir çok şirket akıllı cevap sistemini kullanmaya başladı. Ya da telefonda da çoğu işlemi bilgisayar ile konuşarak yapıyoruz. Yapay zeka geliştikçe -ki çok hızlı ilerlemeye başladı.- eminim bu daha da gelişecektir.
• Perakende satış danışmanları : Ki zaten artık bir çoğumuz online alışverişi kullanmıyor muyuz? Ya da markete, restorana gitmeye üşenip eve sipariş vermiyor muyuz?

Bu liste çok uzar daha. Garsonlar, nakliyeciler, muhasebeciler, depo görevlileri, sekreterler, tamirciler, marangozlar, aşçılar yok olması düşünülen meslekler arasında. Yapılan araştırmalardan aklıma gelenler bunlar. Sizin aklınıza gelenler var ise yorumlara yazın lütfen.

Bu işin bir de diğer tarafı var.15-20 yıl önce olmayan fakat günümüzde olanlara bir bakalım.

• Blockchain, yani blok zincir mühendisliği
• Mobil Uygulama geliştiriciliği – Eskiden mobil yoktu ki geliştiriciliği olsun. Şimdi herkesin elinde telefon, tablet.
• Bulut bilişim uzmanı : Bir çok şey bulutlar üzerinden gerçekleşiyor artık.
• Drone pilotluğu hatta drone filolarının yönetilmesi : Dronelar ile o kadar çok şey yapabiliyorsunuz ki aslında. Bir çoğumuz sadece video ve fotoğraf çekiyor sanıyoruz.
• Robotik Kodlama ya da mühendisliği : Robotların yeri gün geçtikçe artıyor ve artmaya da devam edecek.
• Sosyal medya ya da diğer tabiri ile dijital pazarlama uzmanlığı
• Genetik ile ilgili konuların önem kazanacağını düşünüyorum.
• 3d tasarım, baskı, ki günümüzde de popüler olmuş durumda ve daha ilerleyecek.
• Ve tabi ileride yukarıda yok olma ihtimali olan mesleklerin ve daha bir çok mesleğin tehdidi yapay zeka.

Bu liste de uzayabilir. Uzayacakta.

Burada eklemek gerekir ki; ben bu videonun hazırlıklarını yaparken, ülkemizde de teknoloji odaklı yazılım, blok zincir, yapay zeka, akıllı şehir gibi alanlarda KOBİ ölçeğine sahip teknoloji şirketlerine destek paketleri verilmeye başlandı. Doğru mesleklere değindiğimiz anlaşılıyor buradan da.

İşin doğrusu bu konuları düşünürken mesleklerden kısaca bahsederim diye düşünmüştüm ama her biri ayrı bir dünya olduğundan “Geleceğin Meslekleri” serisi oluşturmaya karar verdim.

Ve bizi asıl ilgilendiren konu; gün geçtikçe ve hızlıca değişen dünyada çocuklarımızı nasıl hazırlayacağız?

Yine bu araştırmalardan birinin gösterdiğine göre 2017 yılında doğmuş çocukların mesleklerinin %65’i henüz bulunmamış. Düşünebiliyor musunuz? %65’i. Çok iyi oran ve bu bizi çok belirsiz bir geleceğin beklediğini gösteriyor.

Günümüzde artık teknoloji çok hızlandı. Kendimi düşünüyorum da, internetsiz bir çağda başladık, telefonla o dıt sesi ile internete bağlanmayı da gördük, fiber hızlar ile uydulardan bağlanmayıda. Biz şanslıyız ki uyum sağlayabildik. Çocuklarımız ise teknolojinin içine doğdular. Bunun hem iyi, hem kötü yanları da var elbette. Ama bu konuya başka bir videoda değiniriz.

Konudan çok uzaklaşmadan dönelim yine. Öncelikle çocuklarımızda merak duygusunu geliştirmemiz gerekiyor. Bir çok konuda olması gerektiği gibi bu konuda da onlara örnek olmamız gerekiyor. Bunu nasıl yapacağını düşünenler için köşeye bir link ekliyorum. Bunu yapabileceğiniz yollardan birini orada anlatmıştım.

Bir diğer konu çocuklarımız öğrenmeyi öğrenmeliler. Biz bile bir çok şeyi takip ederken zorlanmıyor muyuz? Onları daha da hızlı gelişmeler bekleyecek. Ben yıllardır öğrencilerime söylerim. Sadece üniversite okumak yetmez. Artık herkes okuyor. Üniversite diplomanın yanında ne sunuyorsun? Ne kattın kendine? O yüzden hızlı değişen dünyaya uyum sağlayabilmek  için araştırmacı, öğrenmeyi bilen çocuklar yetiştirmeliyiz.

Mesela bir diğer konu yabancı dil. Bizim zamanımızda başvuru formlarında “Bildiğiniz yabancı diller ve seviyesi” diye sorarlardı. Şimdi doğrudan “İngilizce seviyeni” soruyorlar. Sonra “bildiğin diğer yabancı diller” diye soruyorlar. Yani diyor ki işveren artık ingilizce bileceksin. Ki zaten en küçük şirketlerin bile mutlaka bir yurtdışı bağlantısı var artık. Yani İngilizcenin yanına bir hatta mümkünse birkaç dil bile eklemelisin. İş bulma dışında ingilizce bilmenin bir diğer artısıda teknolojik yenilikler, araştırmalar genelde yurtdışı kaynaklı olduğundan öğrenmek istediklerini oralardan okuyarak, izleyerek kaynağa daha hızlı ulaşabilirsin.

Eminim bir çok anne baba çocuklarının gelecekleri hakkında kaygılar yaşıyordur. Ama kilit noktalardan biri siz çocuğunuzu ve çocuğunuz kendini ne kadar tanıyor. Çünkü gelecek ile ilgili asıl nokta bu. Kendinizi tanırsanız ona göre bir meslek seçer ve mutlu bir yaşam sürersiniz. Konfüçyüs’ün dediği gibi “Sevdiğiniz işi yaparsanız, bir gün bile çalışmış sayılmazsınız.” Ama bu da ayrı bir konu.

Konu gittikçe uzamaya başladı. Ben de yazarken bu kadar uzayacağını düşünmemiştim. Bunların her birine ayrı bir başlık altında değineceğiz.

Yazıyı okuduğunuz için teşekkür ederim.

Yorumlarınızı bekliyorum.

Bir daha ki yazıda görüşmek dileğiyle.

Sağlıcakla kalın.

Onur ORHAN Matematik Öğretmeni – Öğrenci Koçu